Ελένη Αναγνώστου...

η δασκάλα των παιδιών

arive: Ελένη, τι σημαίνει η μουσική για εσένα;

Ε.Α. : Η μουσική είναι όλη μου η ζωή. Ξεκίνησα στα επτά μου χρόνια κι από τότε μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ούτε μια μέρα που να μην έχω ασχοληθεί με τη μουσική. Οι γονείς μου θεώρησαν ότι η μουσική είναι μέρος μιας σωστής παιδείας για ένα παιδί. Ρώτησαν να μάθουν τι θα ήταν καλό να κάνω την εποχή εκείνη. Είχαμε την ευλογία τότε στη Βέροια, την εποχή που ξεκίνησα, να διδάσκει η αείμνηστη Πόπη Χατζηδήμου, συνιδρύτρια του Ωδείου της πόλης μαζί με τον σύζυγό της, τον αείμνηστο Ευάγγελο Θεοφάνους. Οι γονείς μου έμαθαν ότι είναι μια πολύ καλή δασκάλα και πως αξίζει να ξεκινήσει κανείς μαθήματα μαζί της κι από εκείνη την ημέρα μέχρι και σήμερα δεν υπάρχει ούτε μια μέρα που να μην έχω ασχοληθεί με το αντικείμενο.

arive: Η επαγγελματική ενασχόλησή σου με τη μουσική πότε ξεκίνησε;

Ε.Α. : Με το που τελείωσα το σχολείο, στα δεκαοχτώ μου χρόνια, ξεκίνησα να εργάζομαι ως μαέστρος της παιδικής χορωδίας. Ήταν η πρώτη μου δουλειά... είχα πολλά εφόδια που επέτρεψαν να γίνει αυτό, είχα κάποια πτυχία θεωρητικών και καλή γνώση της φωνητικής τέχνης.

arive: Όποιος δει το βιογραφικό σου σημείωμα, θα διαπιστώσει ότι είναι πολύ πλούσιο.

Ε.Α. : Δόξα τω Θεώ, η ζωή τα έχει φέρει έτσι. Η αλήθεια είναι ότι ξεκινώντας, μετά τις σπουδές μου, την καριέρα μου, είχα την τύχη λόγω της απόλυτης ακοής μου, να ερμηνεύσω πάρα πολλά έργα σύγχρονης μουσικής σε πρώτη εκτέλεση. Αισθάνομαι πολύ τυχερή γι’ αυτό, γιατί πολλοί συνθέτες μου εμπιστεύτηκαν έργα δύσκολα, έργα τονικά. Έτσι, σε πολύ νεαρή ηλικία μπόρεσα να κάνω τέτοιου είδους πράγματα. Ωστόσο, η απόφασή μου να παραμείνω στην πόλη της Βέροιας και να ζήσω εδώ, με περιόρισε σε μεγάλο βαθμό. Ο διορισμός μου στην εκπαίδευση απαιτούσε από μένα ένα πολύ αυστηρό πρόγραμμα παραμονής στην πόλη.

arive: Διαβάζοντας μια παλιά σου συνέντευξη, το μάτι μου έπεσε στα εξής: «Ενώ το πρώτο μου μέλημα ήταν να διδάξω Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, έντεχνη μουσική στα παιδιά, διαπίστωσα πως τα παιδιά είχαν ελλείψεις σε βασικά τραγούδια, όπως τα παιδικά τραγούδια»

Ε.Α. : Το πρόβλημα ξεκινάει από τα ακούσματα που έχει ένα παιδί από το σπίτι. Δυστυχώς, τα παιδιά ακούν περισσότερο αυτό που τους σερβίρει η τηλεόραση ή το ραδιόφωνο. Επικρατεί δηλαδή, το στοιχείο της εμπορικότητας, με αποτέλεσμα τα παιδιά να έχουν μεγαλύτερη επαφή μ’ αυτό το είδος της μουσικής. Στόχος ενός εκπαιδευτικού που θέλει να βοηθήσει το αντικείμενό του να εξελιχθεί, πιστεύω πως είναι να συστήσει τους μαθητές του και σε ένα άλλο είδος μουσικής που δεν έχουν την ευκαιρία να ζουν στην καθημερινότητά τους. Τα παιδιά είναι ανοιχτά, είναι τόσο καλοί ακροατές, που μπορούν να ξεχωρίσουν το σωστό, να το αγαπήσουν ακόμη κι αν δεν είναι «σικ» ή «ιν» για τα δεδομένα της εποχής. Το παιδί διαθέτει πάρα πολλά προσόντα, είναι έτσι από τον Θεό, από τη φύση. Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί σε σχέση με τα ακούσματα που θα δώσουμε σε ένα παιδί.

«Ο δικός μου στόχος δεν είναι να αναδειχθεί το ένα ταλέντο. Ευλογήθηκα να έρθουν κοντά μου παιδιά χαρισματικά, που είχαν μια πορεία πολύ συγκινητική και πολύ θαυμαστή. Το ζητούμενο είναι πώς η τέχνη θα γίνει βίωμα, πώς θα γίνει κομμάτι της ζωής όλων των παιδιών.»

arive: Μέσα από ποια διαδικασία έφτασες στη διαπίστωση αυτή;

Ε.Α. : Ζήτησα κάποτε από τα παιδάκια της πρώτης τάξης να μου τραγουδήσουν κάποια κομμάτια που γνωρίζουν για να σπάσουμε τον πάγο. Να μου δείξουν κι εκείνα τι ξέρουν, ώστε να μη φανεί ότι είμαι σε θέση ισχύος, να υπάρξει μια αλληλεπίδραση. Αυτό που μου παρουσίασαν τελικά ήταν κάποια εμπορικά τραγούδια, πολλά από τα οποία δε γνώριζα, με αποτέλεσμα να δεχτώ και κάποια επικριτικά σχόλια: «Δεν το ξέρεις, κυρία... καλά, ντροπή. Είσαι και μουσικός!»

arive: Πώς είναι να συνεργάζεσαι με παιδιά;

Ε.Α. : Είναι υπέροχο, αλλά ταυτόχρονα και πολύ δύσκολο. Είναι απίστευτοι κριτές, πολύ αυστηροί, κόβει πάρα πολύ το μάτι τους και πρέπει να είσαι πάντα προσεκτικός απέναντί τους. Ωστόσο, είναι μια πηγή ενέργειας, που ανανεώνει οποιονδήποτε έρχεται σε επαφή μαζί τους. Τα παιδιά λοιπόν, είναι ένα υπέροχο «υλικό»: είναι εύπλαστα, έχουν τρομερές νοητικές δυνατότητες. Αποτελούν πραγματικά, δώρο Θεού.

arive: Τελικά υπάρχουν πολλές επιλογές για τους γονείς, ώστε να γνωρίσουν τα παιδιά τους τη μουσική…

Ε.Α. : Υπάρχουν πάρα πολλές επιλογές. Πολλή ενέργεια, πολύς δυναμισμός κι ευτυχώς υπάρχουν και πολλές δυνάμεις στον τόπο μας που σιγοβράζουν, δημιουργούν χωρίς να έχουν κάποια βοήθεια, κάποια κάλυψη. Οι άνθρωποι αυτενεργούν και παράγουν. Μιλώ για την πολιτιστική παραγωγή που γίνεται αθόρυβα, σε συλλόγους, σε ομάδες, σε σχολεία, όπου και υπάρχει κόσμος που εργάζεται χρόνια με συνέπεια. Αυτή η κατάσταση είναι που με κάνει να αισιοδοξώ και μου δίνει ενέργεια να συνεχίσω. Γιατί κατά τ' άλλα το να πράττεις τόσο πολλά πράγματα σε σχέση με τον πολιτισμό και την τέχνη σε μια πόλη, η οποία -κατά τα ψέματα- δε σε βοηθάει, είναι δύσκολο. Ειδικά εμένα που είχα το θάρρος της γνώμης μου και πήγαινα πάντα κόντρα στο ρεύμα γιατί πίστευα σ' αυτά που μου έμαθαν οι δάσκαλοί μου να πιστεύω, σε όσα η ιδεολογία, η σκέψη και η κοσμοθεωρία μου για τα πράγματα με οδηγούσαν. Για εμάς τους ανθρώπους που έχουμε τη δικιά μας άποψη για το αντικείμενο, δεν είναι και πολύ εύκολη η καθημερινότητα.

arive: Θα μπορούσαμε τελικά να σε χαρακτηρίσουμε «δασκάλα των παιδιών»; Έχεις μάθει μουσική σε χιλιάδες νέους ανθρώπους.

Ε.Α. : Όπως και πολλοί άλλοι συνάδελφοί μου. Η αλήθεια είναι ότι μέσα από τις θέσεις στις οποίες υπηρέτησα, μου δόθηκε η δυνατότητα να διδάξω σε αρκετές χιλιάδες παιδιά. Αρκεί να σου πω ότι φέτος μόνο έχω περίπου οκτακόσιους μαθητές σ' όλον τον ευρύτερο δήμο: σε σχολεία, χορωδίες, ομάδες.

arive: Σε ποιες χορωδίες μπορεί κανείς να σε βρει;

Ε.Α. : Καταρχάς, υπηρετώ σε δυο πολύ μεγάλα σχολεία της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και διευθύνω τη σχολική χορωδία της Ένωσης Γονέων της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στη Βέροια. Οι άνθρωποι αυτοί, μετά την αποχώρησή μου από την Κ.Ε.Π.Α. του Δήμου Βέροιας, ήρθαν και με βρήκαν και μου ζήτησαν να συνεχίσουμε μαζί. Πολλοί γονείς μετά το τέλος κάποιας συναυλίας έρχονταν και μου ζητούσαν να κάνω κάτι και γι’ αυτούς γιατί ήθελαν να τραγουδήσουν. Έτσι λοιπόν, σκέφτηκα να γίνει μια σχολική χορωδία για γονείς και εκπαιδευτικούς, με διπλό σκοπό. Εκπαιδεύει τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς και πολλές φορές τα παιδιά με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς συμπράττουν πάνω στη σκηνή. Επίσης, είναι πολύ ενδιαφέρον για εμένα το γεγονός ότι πάρα πολλοί συνάδελφοι εκπαιδευτικοί έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν και να εξασκήσουν στοιχεία της φωνητικής τεχνικής.

Οι συνθήκες βέβαια δεν είναι κατάλληλες για δουλειά. Για τη σχολική χορωδία, μας έχει παραχωρηθεί μια ημιυπόγεια αίθουσα σχολείου, όπου πάνω σε δυο πτυσσόμενες καρέκλες στήνουμε ένα δανεικό αρμόνιο και μ’ αυτό κάνουμε πρόβα. Είναι συνθήκες που κακά τα ψέματα δεν ταιριάζουν ούτε στην πορεία ούτε στην εμπειρία μας. Ωστόσο, συνεχίζω γιατί πιστεύω πάρα πολύ στη δύναμη αυτών των ανθρώπων και στην άδολη αγάπη που έχουν γι’ αυτό το αντικείμενο, την τέχνη και την αυτοβελτίωση μέσα από τη μουσική και το τραγούδι.

Μπορείτε επίσης, να με βρείτε στη Βεργίνα. Οι άνθρωποι από τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Αιγές» με τιμούν και δουλεύω μαζί τους εδώ και δεκατέσσερα-δεκαπέντε χρόνια, έχω χάσει πια το μέτρημα. Φέτος ξεκινήσαμε και παιδική χορωδία γιατί τα ίδια τα παιδιά το ζήτησαν.

Δουλεύω με το Κέντρο Μέριμνας, με τα παιδιά -γιατί για μένα θα είναι πάντα παιδιά, μιας και τα γνώρισα όταν ήταν μαθητές στο ειδικό σχολείο της πόλης. Έχουμε μια σχέση ζωής, είναι σχεδόν οικογένεια γιατί από τα πρώτα χρόνια που εργάστηκα ως εκπαιδευτικός, χρειάστηκαν τη συνδρομή μου για την προετοιμασία μιας παρουσίασης δίσκου με τον Λάκη Λαζόπουλο. Όταν δούλεψα με τα παιδιά και με τον Λαζόπουλο χωριστά και στη συνέχεια όλοι μαζί ενωθήκαμε στη σκηνή για να βγάλουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα, ο Λαζόπουλος συγκινήθηκε, μας παραχώρησε το θέατρό του. Τότε με «έπιασαν» και οι γονείς, ζητώντας να δουλέψω με τα παιδιά και να παρουσιάσουμε κάτι στην Αθήνα. Τα επιχειρήματά τους ήταν ατράνταχτα, δεν μπορούσα να κάνω κάτι άλλο κι έτσι αποφάσισα κάθε χρόνο να τους βοηθώ και να είμαι υπεύθυνη της παράστασης που δίνουν.

Τέλος, η επιθυμία του Σεβασμιότατου για τη δημιουργία μιας παιδικής χορωδίας της Μητρόπολης μπόρεσε φέτος να πραγματοποιηθεί. Ήταν κάτι που το ήθελε χρόνια τώρα, αλλά το συμβόλαιο μου με την Κ.Ε.Π.Α του Δήμου Βέροιας δεν το επέτρεπε. Μετά τη συνεργασία που είχαμε πέρυσι το καλοκαίρι, όταν η σχολική χορωδία με το μεγάλο τμήμα και η χορωδία της Βεργίνας ερμήνευσαν σε πρώτη εκτέλεση το ορατόριο για τον Άγιο Λουκά τον Ιατρό, που παρουσιάστηκε κατά τη λήξη των «Παυλείων» στο χώρο Τεχνών, ξαναήρθαμε σε επικοινωνία με τον Σεβασμιότατο.

συνέντευξη: ιάκωβος-καγκελίδης
φωτογραφίες: γιάννης-ζιώρης
επιμέλεια: αλέξανδρος-κόγκας + πωλίνα-ταϊγανίδου

Ελένη Αναγνώστου

"Είχα την ευλογία να παραστώ σε πάρα πολλές όμορφες στιγμές, δεν ξέρω αν μπορώ να ξεχωρίσω κάποια."