Ο Tάσος Πρωτοψάλτου στο arive.gr

‘Η όπερα απαιτεί την τελειότητα από τους συντελεστές της’

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Βέροια. Τα πρώτα του παιδικά παιχνίδια τοποθετούνται στον αύλειο χώρο της Παλαιάς Μητρόπολης της Βέροιας, σημαντικότατου μνημείου στην περιοχή που διαμένει η οικογένειά του τους τελευταίους δύο αιώνες. Περνάει τα παιδικά του καλοκαίρια παίζοντας ανάμεσα στα σκηνικά και τα κοστούμια στις πρόβες της ερασιτεχνικής θεατρικής ομάδας, που η οικογένειά του οργανώνει στα μέσα της δεκαετίας του ογδόντα. Πρωτοσκηνογραφεί στα δεκαέξι του στις παραστάσεις της ομάδας θεάτρου «Απάνοιξη» στην πόλη του. Τελειώνοντας το σχολείο ξεκινάει το ταξίδι του στον κόσμο, με πρώτο σταθμό την Φλωρεντία όπου σπουδάζει Σκηνογραφία, Ενδυματολογία, Καλές και Παραστατικές Τέχνες στην περίφημη Ακαδημία Καλών Τεχνών, ως αριστούχος υπότροφός της. Σήμερα στήνει τις παραστάσεις του παντού και εμπνέει νέους ανθρώπους να ασχοληθούν με τις τέχνες της Σκηνογραφίας, της Ενδυματολογίας και της Παράστασης. Συναντήσαμε τον Τάσο Πρωτοψάλτου στο εργαστήριό του στην ιστορική συνοικία Κυριώτισσα της Βέροιας.

arive: Σκηνογραφείτε, σκηνοθετείτε και δημιουργείτε κοστούμια κυρίως για την όπερα. Τι ιδιαίτερο εντοπίζεις στο είδος αυτό;

Τ.Π.: Η όπερα αποτελεί ένα σύνθετο είδος τέχνης. Θα πρέπει να αντιληφθούμε καταρχάς, ότι η όπερα είναι παράσταση. Αυτό σημαίνει ότι ενεργοποιεί όλα τα στοιχεία του παραστατικού γεγονότος. Μαζί με τη μουσική που σαφώς είναι ιδιαιτέρως σημαντική, πολύ σημαντικά είναι και τα στοιχεία της σκηνοθεσίας, της σκηνογραφίας, της ενδυματολογίας, του δράματος, της υποκριτικής και του χορού. Τα στοιχεία αυτά συνυπάρχουν ταυτόχρονα πολλές φορές σε μια οπερετική σκηνική εικόνα. Επίσης, η όπερα απαιτεί την τελειότητα από τους συντελεστές της και ίσως σε ένα βαθμό και από το κοινό της. Αυτή η προσέγγιση της τελειότητας είναι που πολλές φορές φοβίζει, αλλά και συνάμα κάνει μαγική και υπερβατική την τέχνη αυτή.

arive: Τολμήσατε και πρωτοπαρουσιάσατε έργα μπαρόκ όπερας στην ελληνική περιφέρεια. Μιλήστε μας λίγο για αυτήν την εμπειρία.

Τ.Π.: Η μπαρόκ όπερα αποτελεί μία αγαπημένη ιστορική περίοδο και πολύ σημαντικό κομμάτι του ερευνητικού μου έργου τα τελευταία χρόνια. Πιστεύω όμως ότι η έρευνα θα πρέπει να δίνει τη δυνατότητα μίας καινούργιας θέασης στους ανθρώπους. Χαίρομαι εάν αυτό συνέβη σε πόλεις της περιφέρειας όπου πιθανόν μέρος του κοινού παρακολούθησε για πρώτη φορά μία τέτοιου είδους παράσταση. Το βρίσκω πολύ ενδιαφέρον και καλλιτεχνικά προκλητικό. Δεν με φοβίζει καθόλου. Προετοιμάζω τις παραστάσεις που παρουσιάζω στην περιφέρεια με την ίδια φροντίδα και την ίδια ενέργεια σαν να τις παρουσίαζα οπουδήποτε αλλού στον κόσμο. Το ίδιο απαιτώ και από τους συνεργάτες μου, που ευτυχώς είναι ικανότατοι και ανταποκρίνονται πλήρως μέχρι στιγμής! Προέρχομαι από την ελληνική περιφέρεια και γνωρίζω καλά ότι το κοινό στις περιοχές αυτές δεν έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει συχνά παραστάσεις όπερας ζωντανά και μιλώντας για μπαρόκ όπερα στην Ελλάδα, οι πιθανότητες είναι πολύ λίγες έως και ανύπαρκτες. Έτσι προσπαθώ να τους δώσω τον καλύτερο μου εαυτό και το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Από την εμπειρία μου έως τώρα ομολογώ ότι το κοινό το αντιλαμβάνεται αυτό και ανταποκρίνεται. Το κοινό έχει ένστικτο. Πέρα όμως από τις παραστάσεις, έχω παρουσιάσει πολύ συχνά και διαλέξεις στην περιφέρεια σχετικά με την όπερα, αλλά και πιο ειδικά σε σχέση με την μπαρόκ όπερα. Πιστεύω ότι μία τέτοια δραστηριότητα βοηθάει στη δημιουργία ενός ευρύτερου θεωρητικού και ιστορικού υπόβαθρου για το είδος αυτό.

arive: Ταξιδεύετε συχνά και συμμετέχετε σε διεθνείς ερευνητικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες σε σχέση με την όπερα. Τι έχετε αποκομίσει από τις επαφές αυτές;

Τ.Π.: Η όπερα σήμερα παρουσιάζεται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους και αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον. Ωστόσο, κάθε οπερετικό έργο έχει έναν δικό του κόσμο γεμάτο από ιδιαίτερες ατμόσφαιρες και χρωματισμούς και ταυτόχρονα αποτελεί φορέα μίας πλούσιας καλλιτεχνικής παράδοσης. Η διαχείριση της ιστορικότητας στην παράσταση της όπερας αποτελεί ένα κρίσιμο σημείο, το οποίο απαιτεί βαθειά γνώση και ταλέντο. Η προσπάθειά μας ως σύγχρονοι δημιουργοί να προσαρμόσουμε ένα οπερετικό έργο στα στενά προσωπικά μας μέτρα μπορεί να αποβεί καταστρεπτική.

«Πιστεύω πολύ στην καλλιτεχνική παιδεία σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.»

arive: Παράλληλα με το καλλιτεχνικό και ερευνητικό σας έργο σημαντικό κομμάτι της δραστηριότητας σας είναι και η διδασκαλία…

Τ.Π.: H εμπειρία μου αυτή ξεκίνησε από ένα τραύμα. Όντας πρωτοετής φοιτητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας, ο εξαίρετος καθηγητής μου στη Σκηνογραφία σε μία συζήτηση που είχαμε μεταξύ άλλων με ρώτησε γιατί επέλεξα να φύγω από τη χώρα μου για τις σπουδές μου. Όταν του ανέφερα ότι αυτή η επιλογή ήταν μονόδρομος - τουλάχιστον για τότε – για κάποιον που ήθελε να σπουδάσει Σκηνογραφία και Ενδυματολογία σε κάποια κρατική πανεπιστημιακή σχολή, έκπληκτος μου απάντησε πως κάτι τέτοιο μοιάζει ιδιαιτέρως αντιφατικό για τη χώρα που γέννησε το θέατρο. Η κουβέντα αυτή λοιπόν που τότε βιώθηκε ως ένα τραύμα στην πορεία εξελίχθηκε σε πείσμα και παθιασμένη επιθυμία να μοιραστώ τις γνώσεις και τις εμπειρίες μου με ανθρώπους στη χώρα μου που θέλουν να ασχοληθούν με το αντικείμενο αυτό. Είμαι ευτυχής που έχω τη δυνατότητα να το κάνω αυτό στο Πανεπιστήμιο στο οποίο διδάσκω.

arive: Από ότι διαπιστώνουμε η διδακτική σας δραστηριότητα είναι και ιδιαίτερα επιτυχής με συμμετοχές και διακρίσεις φοιτητών σας σε διεθνές επίπεδο.

Τ.Π.: Αυτό οφείλεται στο ότι οι φοιτητές μου είναι ιδιαιτέρως ταλαντούχοι και εμπνευσμένοι σε αυτό που κάνουν. Ομολογώ ότι είμαι περήφανος και χαρούμενος για τις διακρίσεις τους και την εξέλιξή τους. Η αλήθεια είναι ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικές προσπάθειες δεδομένων και των συνθηκών. Επιδιώκω και θα επιδιώκω συνεχώς να τους είμαι χρήσιμος και να βοηθώ στην εξέλιξή τους. Πιστεύω πολύ στην καλλιτεχνική παιδεία σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Πολύ συχνά επιμελούμαι ποικίλες εκπαιδευτικές καλλιτεχνικές δραστηριότητες σε συνεργασία με σχολεία σε εθελοντική βάση γιατί ακριβώς πιστεύω στην αξία της καλλιτεχνικής παιδείας και της διάχυσής της στους νέους ανθρώπους.

συνέντευξη: αλέξανδρος-κόγκας
φωτογραφίες: κωνσταντία-μαζαράκη
επιμέλεια: πωλίνα-ταϊγανίδου + ιάκωβος-καγκελίδης

Tάσος Πρωτοψάλτου

"Αυτή η προσέγγιση της τελειότητας είναι που πολλές φορές φοβίζει, αλλά και συνάμα κάνει μαγική και υπερβατική την τέχνη αυτή."