Ο Σεπτέμβρης τελειώνει, ο τρύγος ξεκινά

Μια ευλογημένη παράδοση αιώνων

«Σε μια ρόγα από σταφύλι, κάθονταν οχτώ σπουργίτες και τρωγόπιναν οι φίλοι, τσίρι τσίρι τσίριτρο, τσίριτρι, τσίριτρο»

Με αυτό το παιδικό τραγουδάκι να ηχεί μέσα μου και με μια τρελή, ασυγκράτητη χαρά, ξύπνησα ακριβώς στις 6.30 το πρωί την ημέρα του τρύγου. Ξέρω ότι όλα αυτά δεν ακούγονται φυσιολογικά, αλλά πραγματικά ήμουν τόσο χαρούμενη που για πρώτη φορά θα συμμετείχα κι εγώ σε αυτήν τη μεγάλη γιορτή του Σεπτέμβρη. Έβαλα γρήγορα τις φόρμες μου -η άνεση είναι το παν στις αγροτικές εργασίες-μάζεψα τα μαλλιά μου, έφτιαξα πρωινό για όλους και ξεκίνησα για το κτήμα, στο οποίο οι υπόλοιποι είχαν ήδη μαζευτεί και ετοιμάζονταν για τη συγκομιδή των σταφυλιών. Καθώς περνούσα με το αυτοκίνητα από το χωματόδρομο, χάζευα γύρω μου την κίνηση! Κι όμως! Αν και ο ήλιος δεν είχε βγει ακόμα στα αμπέλια ήταν πολύς ο κόσμος που είχε συγκεντρωθεί και ήταν έτοιμος να τρυγήσει. Ο Σεπτέμβριος τελειώνει και ο τρύγος ξεκινά, για να κρατήσει, στις πιο ζεστές περιοχές, μέχρι τις αρχές του Οκτώβρη και έπειτα να ξεκινήσει η άλλη γιορτή, εκείνη της παρασκευής του κρασιού και του τσίπουρου.

Το αμπέλι είναι η αλήθεια το αγαπώ και αγαπώ και όλα τα παράγωγά του. Καταρχάς μου αρέσει πολύ να βλέπω τους αμπελώνες. Δεν ξέρω αν παίζει ρόλο και το γεγονός ότι τα κλήματα είναι χαμηλά, σχεδόν στο μπόι μου, και έτσι έχω τη δυνατότητα να το ανακαλύπτω εξολοκλήρου. Μου αρέσει να χώνομαι ανάμεσα στις καλοζυγιασμένες βέργες, που συγκρατούν επάνω τους τη δύναμη του αμπελιού, την αφήνουν να αναπτυχθεί, να βγάλει φύλλα και καρπούς, που θα μεγαλώσουν και θα βαρύνουν και έτσι στωικά θα υπομένει η βέργα το βάρος μέχρι να έρθει ο αμπελουργός να την περιποιηθεί.

Και εκείνη τη στιγμή της περιποίησης δεν την περιμένει μόνο το αμπέλι για να πάρει ανάσα, αλλά την περιμένω κι εγώ για να γευτώ τον πεντανόστιμο καρπό. Λατρεύω το σταφύλι είτε είναι λευκό είτε είναι άσπρο, είτε δεν έχει κουκούτσια είτε έχει. Άλλωστε πρόκειται για ένα φρούτο με υψηλή θρεπτική αξία, καθώς περιέχει βιταμίνες Α, Β και C. Το αξιοσημείωτο είναι ότι από τα 16 στοιχεία που είναι απαραίτητα στον ανθρώπινο οργανισμό, τα 12 πιο βασικά περιέχονται στα σταφύλια! Λατρεύω επιπλέον και το κρασί, του οποίου η κατανάλωση όταν γίνεται με μέτρο, έχει και αυτή ευεργετικές ιδιότητες. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το ρητό: «οίνος ευφραίνει καρδία».

Για εμάς τους Έλληνες το κρασί και ο τρύγος έχουν ιδιαίτερη σημασία, γι’ αυτό καταλαμβάνουν και ξεχωριστό χώρο τόσο στη μυθολογία μας όσο και στις παραδόσεις αλλά και στη χριστιανική θρησκεία. Οι αρχαίοι Έλληνες τίμησαν τον οίνο φτιάχνοντας έναν ολόκληρο θεό να τοn προστατεύει, τον Διόνυσο. Τα έθιμα του τρύγου έχουν και αυτά τις ρίζες τους στην αρχαιότητα, αφού είναι συνυφασμένα με τα διονυσιακά έθιμα. Σύμφωνα με τη μυθολογία ο Άμπελος ήταν γιος σατύρου και νύμφης και ευνοούμενος του θεού Διονύσου.

Όπως αναφέρεται, μια μέρα ο Άμπελος βγήκε πάνω στο δέντρο για τον τρύγο, έπεσε όμως στο έδαφος και σκοτώθηκε. Τότε ο Διόνυσος παρακάλεσε τον Δία και μεταμόρφωσε τον Άμπελο στο ομώνυμο φυτό. Επιπλέον είχαν τα Διονύσια, γιορτές αφιερωμένες στον Διόνυσο, στο Βάκχο και στην Αφροδίτη, όπου και γινόταν μεγάλη κατανάλωση κρασιού, μέχρι μέθης. Ακολουθούσε τρικούβερτο γλέντι είτε στο σπίτι είτε στην ύπαιθρο, στα αλώνια, που παρέθεταν οι καλλιεργητές, σε όλους όσους βοήθησαν για τον τρύγο. Στη χριστιανική θρησκεία το κρασί από «αμαρτωλό» έγινε «άγιο»! Ευλογήθηκε από τον Χριστό στο γάμο της Καννά, έγινε στοιχείο της παραβολής, αφού ο Χριστός είπε: «Εγώ ειμί η άμπελος η αληθινή» και τέλος χρησιμοποιήθηκε στη θεία κοινωνία, που συμβολίζει το αίμα του Χριστού.

Ίσως επειδή είχα όλα αυτά στο μυαλό μου, πήγα κι εγώ να συμμετάσχω στον τρύγο, σε μια παραδοσιακή, γεωργική εργασία, η οποία συνοδεύεται από γλέντια, τραγούδια, χορούς, καλό φαγητό και φυσικά κρασί -προηγούμενης χρονιάς γιατί της καινούριας είναι στα σκαριά. Όλα ήταν έτοιμα! Ψαλίδια, κουβάδες, τελάρα και φυσικά τα λαχταριστά τσαμπιά, με τις γυαλιστερές ρόγες τους, που κρέμονταν βαριά βαριά, έτοιμα κι αυτά να δώσουν όλους τους χυμούς τους! Τα ψαλίδια πήραν φωτιά, τα τσαμπιά έπεφταν με θόρυβο μέσα στους κουβάδες, τα τελάρα γέμιζαν με απίστευτη ταχύτητα. Το κόκκινο χρώμα από τους χυμούς τους έτρεξε αρκετές φορές στα χέρια μου, η γλύκα τους ευχαρίστησε τον ουρανίσκο μου και η μυρωδιά τους με μέθυσε πριν ακόμα γευτώ το «χυμό» τους. Όταν κάποια στιγμή αντιλήφθηκα ότι έκοψα και το τελευταίο τσαμπί, μαζί με τον πόνο και τον κόπο που με είχαν καταβάλλει σωματικά, ταυτόχρονα με κατέλαβε και μια ευδαιμονία εξαιτίας της ευλογίας που είχα ζήσει. Να δω δηλαδή πώς η φύση μας μεγαλώνει, εξελίσσεται, ωριμάζει και μεταβάλλεται για χάρη μας.

Γύρω μου άκουγα πια να λένε: «Καλά κρασιά. Και του χρόνου».

κείμενο: δήμητρα-λαμπροπούλου
φωτογραφίες: κώστας-τσέπουρας
επιμέλεια: αλέξανδρος-κόγκας + ιάκωβος-καγκελίδης

Για εμάς τους Έλληνες το κρασί και ο τρύγος έχουν ιδιαίτερη σημασία