Αρκοχώρι...

«το 'θκο μας τ'χωριό»

Είτε το αποκαλέσεις Αρκοχώρι, είτε Αρκουδοχώρι, μιλάς για τον ίδιο τόπο. Τον υπέροχο, παραδοσιακό οικισμό που βρίσκεται μόλις 7 χιλιόμετρα από τη Νάουσα, σε υψόμετρο 550μέτρων, μέσα σε πλούσια βλάστηση.

Η καταγεγραμμένη ιστορία του τόπου, μας οδηγεί λίγο πριν το 1500, όταν ο Σουλτάνος δώρισε την περιοχή της Νάουσας στον στρατηγό Γαζή Αχμέτ Εβρενό, ο οποίος οριοθέτησε τα σύνορα της περιοχής και αναπόφευκτα κι αυτά του Αρκουδοχωρίου. Από ιστορικό έγγραφο του τούρκικου Ιεροδικείου Βέροιας-Νάουσας, με ημερομηνία 1η Μαΐου 1646, προκύπτει ότι δόθηκε στον Γιουσούφ μπέη το δικαίωμα να εξουσιάζει το «τσιφλίκι Αρκουδοχώρι». Μετά την επανάσταση του 1822, το καμένο και ερειπωμένο χωριό… βγήκε σε πώληση! Πολλές λεπτομέρειες για όσα μεσολάβησαν δεν έχουμε, οπότε πηγαίνουμε στα χρόνια μετά την απελευθέρωση του 1912, όταν και πέρασαν οι τίτλοι της περιοχής στο ελληνικό δημόσιο. Έτσι, δεκαέξι οικογένειες με διαφορετικό επίθετο, ξεκρέμασαν την ταμπέλα του πωλητηρίου, αγοράζοντας το μέχρι τότε τσιφλίκι και χωρίζοντάς το σε μερίδια (ικράρια). Από εκεί και έπειτα, αρχίζει επισήμως η σύγχρονη ιστορία του... Αρκοχωρίου.

Ανασαίνοντας στους πρόποδες του Βερμίου, οι κάτοικοι ασχολήθηκαν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την υλοτομία και το εμπόριο του ξύλου. Σκληραγωγήθηκαν, δέθηκαν πολύ μεταξύ τους, αγάπησαν τον τόπο τους και στάθηκαν όρθιοι απέναντι σε όλες τις οικονομικές αντιξοότητες.

«Σαν του 'θκο μας τ'χωριό, δεν έχ'» συνηθίζουν να λένε.

Το Αρκοχώρι είναι ένας μικρός παράδεισος για το σημερινό επισκέπτη. Γραφικό όσο λίγα, αφημένο απαλά ανάμεσα σε δυο λόφους, με πετρόκτιστα και πλινθόκτιστα σπίτια, αυλές νοικοκυρεμένες, πλακόστρωτα και πολύ πράσινο μιας και το νερό αφθονεί.

Το χωριό αξιοποίησε ευρωπαϊκά προγράμματα, με αποτέλεσμα να διατηρείται μέρος της μακεδονικής αρχιτεκτονικής. Στην κεντρική του πλατεία θα συναντήσεις το σχολείο να θυμίζει παλιές εποχές -παλιότερα σπίτι του Μπέη και τώρα λαογραφικό μουσείο- καφενεδάκια, ταβερνούλες. Τριγυρνώντας στα σοκάκια θα συνομιλήσεις με παλιά αρχοντικά, με χαγιάτια και σαχνισιά, θα κοντοσταθείς στις παραδοσιακές βρυσούλες και θα καταλήξεις στο αναψυκτήριο, στα γήπεδα 5Χ5, τένις, μπάσκετ, στην παιδική χαρά, σε κάποια απ' τις τέσσερις εκκλησίες που βρίσκονται σε κομβικά σημεία του χωριού.

Τους καλοκαιρινούς μήνες στο χωριό «επαναπατρίζονται» περίπου 200 κάτοικοι, οι οποίοι το χειμώνα, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, επιστρέφουν στη Νάουσα. Τα Σαββατοκύριακα βέβαια, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, το χωριό πλημμυρίζει από επισκέπτες, που βρίσκουν κατάλυμα στους δύο παραδοσιακούς ξενώνες.

Παραμονές Χριστουγέννων, στο μεσοχώρι (πλατεία), γιορτάζεται το έθιμο του «Καρτσούνου». Εκεί, όλες τις προηγούμενες ημέρες συγκεντρώνονται μεγάλα κούτσουρα, στοιβάζονται όρθια και την προπαραμονή Χριστουγέννων, στις 23:00 ακριβώς, κάτοικοι του χωριού και επισκέπτες τα βάζουν φωτιά, τραγουδώντας τα παραδοσιακά κάλαντα. Τα παιδιά γεμίζουν τα στενοσόκακα με τις φωνές τους, ψάλλοντας τα κάλαντα από πόρτα σε πόρτα. Χορωδίες, ζεστό κρασί, σαλέπι και χριστουγεννιάτικος μπουφές, σ' ένα γλέντι δίχως τελειωμό.

Κάθε χρόνο επίσης, την Κυριακή πριν ή μετά τη γιορτή του Αγίου Αθανασίου, λαμβάνει χώρα το ανδροκρατούμενο έθιμο «Κουρμπάνι», οι ρίζες του οποίου εντοπίζονται στα χρόνια της τουρκοκρατίας. Τότε, λειτουργούσε κι ως πρόφαση ώστε να συγκεντρώνονται χρήματα για τον απελευθερωτικό αγώνα, χωρίς να κινούνται οι υποψίες των Τούρκων. Σήμερα, σ’ αυτό το φαγοπότι, μπαίνουν πάνω απ’ τη φωτιά 34 καζάνια με σούπα και στιφάδο, τα οποία μαζί με 500 λίτρα κρασί, μοιράζονται στον κόσμο. Γιορτή και ξεφάντωμα!

Παραμονή της 19ης Ιουλίου, γίνεται το μεγάλο πανηγύρι του Προφήτη Ηλία. Χορευτικά συγκροτήματα συγκεντρώνονται στην πλατεία του χωριού για ν’ αρχίσει ένα πάντρεμα μεταξύ του χάλκινου ηχοχρώματος και των όμορφων νιάτων. Όλες αυτές οι εκδηλώσεις όμως, κρύβουν πολλή δουλειά, μεγάλη προετοιμασία, απίστευτο μεράκι. Ακριβώς σ’ αυτό το σημείο, αναλαμβάνει δουλειά η νέα γενιά.

Το πανέμορφο Αρκοχώρι, έχει να επιδείξει έναν πολύ καλά οργανωμένο σύλλογο, με νέα παιδιά γεμάτα όρεξη και αγάπη για τον τόπο τους και την ανάδειξή του. Εμείς συναντήσαμε κάποια από τα μέλη του συλλόγου στη Νάουσα, στο χώρο που κάνουν τις συναντήσεις και τις πρόβες τους τα χορευτικά τμήματα και συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο, τον Χρήστο Αθανασιάδη, ο οποίος μας καλοδέχτηκε, μας μίλησε με θέρμη για τον «Άρκτο» και μας έδωσε πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες.

Ο Πολιτιστικός Αθλητικός Σύλλογος Αρκοχωριτών «Άρκτος» επανιδρύθηκε το 2011, ως αποτέλεσμα της συγχώνευσης δύο προϋπαρχόντων συλλόγων. Οι προηγούμενοι σύλλογοι, όπως χαρακτηριστικά μας είπε ο Χρήστος, αποτελούνταν από άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα οποία θέλησαν να δώσουν τόπο στα νιάτα, στο μέλλον του χωριού τους.

Βρέθηκαν, λοιπόν, στην αρχή 7 άνθρωποι ηλικίας από 19 έως 30 ετών και έθεσαν τους κοινούς στόχους του συλλόγου, αλλά και τον κοινό τους σκοπό. Ο πρώτος στόχος ήταν να κάνουν το χωριό τους και πάλι πόλο έλξης για μικρά παιδιά και νέους, που κατάγονται από το Αρκοχώρι, έτσι ώστε να επιθυμούν στο μέλλον να περνούν περισσότερο χρόνο στο χωριό.

Ο δεύτερος στόχος ήταν η τουριστική προβολή και -κατ’ επέκταση- η τουριστική ανάπτυξη του χωριού τους. Ο τρίτος στόχος ήταν να κρατήσουν τα έθιμα της περιοχής ζωντανά και να ενωθούν μικροί και μεγάλοι με την αγάπη της παράδοσης. Φυσικά, ο κοινός τους σκοπός ήταν -και παραμένει- να αναγεννηθεί και να αναδειχθεί το Αρκοχώρι με τη σπάνια φυσική ομορφιά του και την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του και να αποκτήσει τη ζωντάνια και την προσοχή που του αξίζει.

Οι στόχοι τέθηκαν και τα μέλη του συλλόγου δραστηριοποιήθηκαν αμέσως προκειμένου να τους υλοποιήσουν το συντομότερο. Για τα παιδιά και τους νέους διαμόρφωσαν αίθουσες με ηλεκτρονικούς υπολογιστές, με διάφορα ηλεκτρονικά μέσα και με τραπέζια επιτραπέζιας αντισφαίρισης. Επιπλέον, υπάρχουν και τα ανοιχτά γηπεδάκια διαθέσιμα για παιχνίδια στη φύση, καθώς και μετεωρολογικός σταθμός και web camera, τα οποία αποκτήθηκαν με τη βοήθεια επιχειρηματιών του χωριού. Για να προβάλλουν τουριστικά το Αρκοχώρι δημιούργησαν ιστοσελίδα, με χρήσιμες πληροφορίες για όποιον σκοπεύει να επισκεφτεί το χωριό, συμμετέχουν σε διάφορες τουριστικές εκθέσεις και οργανώνουν εκδηλώσεις και γιορτές. Ήταν ιδέα του συλλόγου η μετατροπή του παλιού σχολείου σε λαογραφικό μουσείο, στο οποίο ο επισκέπτης μπορεί να μπει στο κλίμα της παλιάς εκπαίδευσης με τον μαυροπίνακα και τα παλιά βιβλία που υπάρχουν στις προθήκες. Βέβαια, επειδή η παράδοση δεν είναι μόνο διάβασμα αλλά και χορός, ίδρυσαν και τα τμήματα παραδοσιακών χορών, τα οποία πλέον απαριθμούν (μέλη και χορευτές) περίπου 100 άτομα. Εμείς φυσικά, τους ευχόμαστε να υλοποιήσουν όλους τους στόχους τους και ακόμα περισσότερους…

κείμενο: γιώργος-κασαπίδης+δήμητρα-λαμπροπούλου
φωτογραφίες: γιώργος-κασαπίδης
επιμέλεια: αλέξανδρος-κόγκας + πωλίνα-ταϊγανίδου

Τα Σαββατοκύριακα, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, το χωριό πλημμυρίζει από επισκέπτες