«Αναφορά στον Γκρέκο»

Μια παράσταση - μαθητεία για όλους

Δεν είναι καθόλου τυχαίο που μερικοί λογοτέχνες μένουν αδιάβλητοι και άφθαρτοι στον χρόνο. Δεν είναι τυχαία η διαχρονικότητά τους, τα ρίγη συγκίνησης που προκαλούν ανεξάρτητα από τις ηλικίες ή το φύλο ή τις εποχές. Δεν είναι τυχαία και παροδική η σοφία των λόγων τους που νικάει πάντα τον χρόνο και διαπερνάει τις ψυχές των ανθρώπων. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκει και ο Νίκος Καζαντζάκης, ένας λογοτέχνης πολυδιαβασμένος και πολυαγαπημένος, ένας λογοτέχνης – δάσκαλος για την ελληνική ψυχή.

Αυτόν τον λογοτέχνη επέλεξε να παρουσιάσει φέτος στη νεανική του σκηνή το ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας, με το έργο «Αναφορά στον Γκρέκο», σε θεατρική προσαρμογή και σκηνοθεσία του Τάκη Χρυσικάκου. Και με αυτόν τον τρόπο επέλεξε να συμμετάσχει στο «Έτος Καζαντζάκη», που κήρυξε το Υπουργείο Πολιτισμού για το 2017, κάνοντας πράξη τον στόχο που έχει αυτό το έτος, δηλαδή να τιμήσει τον κορυφαίο Έλληνα λογοτέχνη ξανασυστήνοντάς τον στο νεότερο κοινό αλλά και θυμίζοντας το μεγαλείο της τέχνης του σε όλους τους υπόλοιπους.

Αυτή η παράσταση λοιπόν δεν είναι μια απλή «αναφορά στον Γκρέκο» αλλά είναι μια παράσταση μαθητεία στη συνείδηση και στην ψυχή του παππού Γκρέκο- με ό,τι μπορεί να συμβολίζει- από τον εγγονό Καζαντζάκη και μια μαθητεία σε ένα λόγο χειμαρρώδη, αβίαστο και μεστό σε βαθιά συναισθήματα και νοήματα ουσιαστικά, ανθρώπινα, γεμάτα ιδέες και αξίες και αλήθειες ζωής, που έχουν ανάγκη οι νέοι να ακούσουν προκειμένου να βρουν και να βάλουν τις ρίζες τους, να ανδρωθούν και να πορευτούν εφοδιασμένοι στο δύσκολο δρόμο της ζωής.

Φυσικά ιδιαίτερος λόγος επιβάλλεται να γίνει και στο πολυτροπικό στήσιμο της παράστασης- μιας και συνδύαζε εικόνα, λόγο και ήχο, το οποίο ταυτόχρονα είχε όλη τη μαγεία και το μεγαλείο της απλότητας. Η επιλογή των κειμένων ήταν απόλυτα επιτυχημένη καθώς κάποια είναι οικεία στους μαθητές αφού υπάρχουν στα σχολικά τους βιβλία και από την άλλη αναφέρονται σε σκέψεις, συναισθήματα και ζητήματα που απασχολούν όλους τους ανθρώπους, όπως αυτά της ζωής, του θανάτου, της οικογένειας, της φιλίας, της πατρίδας, του συνεχή αγώνα, της αγάπης και της συνεχούς εσωτερικής αναζήτησης.

Η ερμηνεία του Τάκη Χρυσικάκου ήταν και αυτή εξίσου επιτυχημένη, άλλοτε γεμάτη πάθος, ενέργεια, ένταση και έμφαση και άλλοτε γαλήνια, μειλίχια και παιδική, με την τελική μεταμόρφωση στη γεμάτη σοφία γέρικη μορφή. Όμως η ευθυτενής μορφή του ήταν πάντοτε επιβλητική πάνω στη σκηνή είτε όταν καθόταν πίσω από το παλιό γραφειάκι είτε όταν όρθιος ισορροπούσε ανάμεσα σε σκέψεις, εικόνες, λόγια και ήχους. Ήχους συγκινητικούς που έβγαιναν αβίαστα από την εκπληκτικά μελωδική φωνή της Γεωργία Νταγάκη και την εξίσου μελωδική λύρα της, που με την κάθε νότα της φωνής ή του δοξαριού της προκαλούσε ρίγη συγκίνησης. Δίπλα της σκορπούσε μοναδικές μελωδίες με την κιθάρα και τη φωνή του ο εξαιρετικός μουσικός Χρυσόστομος Καραντωνίου. Και όλα αυτά ήταν ντυμένα με ένα γραφείο, τρεις καρέκλες, μια λάμπα και ένα άσπρο πανί που πάνω του έτρεχαν εικόνες. Και πραγματικά δεν χρειαζόταν τίποτα άλλο…

Ή μάλλον το μόνο που χρειάζεται πια είναι το κοινό για να απλώσει το μεγαλείο του Καζαντζάκη και να κάνει την «αναφορά» της.


κείμενο: δήμητρα-λαμπροπούλου
φωτογραφίες: πωλίνα-ταϊγανίδου
επιμέλεια: ιάκωβος-καγκελίδης

μια παράσταση μαθητεία στη συνείδηση και στην ψυχή του παππού Γκρέκο